Mahat Gatah 2: Mahat vs Menoreh

Thursday, April 30, 2009
Author kaawai Category

Written by kalajiau ingaa

Pekerjaan menoreh kami kenali dengan nama “mahat”. Lebih kurang samalah ertinyanya dengan istilah baku bagi pekerjaan menoreh getah.

Menoreh maksudnya mengkelar atau melukakan. “Mahat (me + pahat)” pula bermaksud menebuk yakni mengakibatkan tebukan di batang gatah. Memahat biasanya melibatkan tekanan menyorong, sedangkan menoreh (biasanya) merupakan luka yang dibuat dari atas ke bawah.

Kebetulan pisau penoreh juga terdapat dua jenis iaitu jenis sorong dan tarik. Kedua-duanya merupakan pisau yang praktikal bagi seseorang penoreh.

Hanya di peringkat yang lebih terkemudian barulah pisau yang lebih canggih diperkenalkan. Ianya merupakan hybrid sorong dan tarik, jadi menoreh dan memahat boleh dilakukan mengikut keperluan penoreh.

Namun begitu teknik torehan adalah tetap sama; iaitu mengikuti bentuk tulang herring yang diperkenalkan oleh H.N. Ridley melalui eksperimen-eksperimen beliau sebelum getah diperkenalkan dengan lebih meluas di Malaya.

Lagi kelas sejarah…

Di bahagian Pedalaman Bawah Borneo Utara sehingga penghujung 1950an, pekan getah yang paling dikenali ialah Mesapol (Masapol). Pekan ini pernah diserang oleh Rundum, pahlawan Murut Tagol (Tagal) yang memberontak terhadap kompeni pada tahun 1915.

Di zaman itu, Mesapol merupakan pusat pentadbiran Syarikat Berpiagam Borneo Utara (juga dikenali sebagai kompeni, paintah – perintah, pemerintah) bagi satu daerah yang dinamakan sebagai Mangalong; sempena sungai yang terbesar di kawasan ini.

Urusan pentadbiran daerah Mangalong dibahagikan kepada tiga buah mukim. Masing-masing mempunyai pusat kegiatan ekonomi merangkap pusat pentadbiran setempat iaitu Masapol sendiri, Malamam (bangunan kedainya telah lama berkubur) dan Sindumin (bangunan kedainya telah terbakar dua tahun lepas).

Sindumin merupakan pengkalan terakhir bagi kompeni Borneo Utara. Ia bersebelahan dengan Marapok (Merapok) yang ditadbir di bawah jajahan kerajaan Rajah Putih Sarawak. Sempadan politik ini tidak begitu jelas bagi kami kerana kawasan ini masih berada dalam ruang lingkup dunia kami – dunia daat kami. Ia terus bersambung ke Lawas, limbang dan Miri dan Brunei. Kecuali Brunei, ketika itu kesemua kawasan-kawasan yang disebut ini juga berurusan dengan getah sebagai nadi ekonomi utama.

Dari dunia kami menghala ke sebelah atas, kita akan tiba ke Beaufort iaitu pekan yang dikenali sempena nama pegawai daerahnya. Sedikit ke barat ialah Weston iaitu pelabuhan bagi Residensi pedalaman.

Terdapat laluan kereta api bermula dari Tenom, Bukau dan berakhir di Weston dari tempoh 1884 - 1972. Perlu juga disebutkan bahawa Mesapol merupakan hentian terakhir perjalanan keretapi untuk penduduk Mengalong.

Lebih ke utara kita akan menemui pekan-pekan getah lain yang juga tidak kurang pentingnya. Di antaranya ialah Bongawan dan Kimanis yang terletak di dalam daerah Papar iaitu salah sebuah dari pada tiga residensi terawal Borneo Utara bersama-sama Tuwwaran / Joowaran (Tuaran) dan Kudat.


Read full article ... /Baca artikel penuh ...

Alfatihah untuk arwah Abdul Muluk Ejum

Tuesday, April 21, 2009
Author kaawai Category ,

Written by arimi sidek


Al-Fatihah untuk saudara Abdul Muluk Ejum. Beliau telah meninggal dunia pada 10 April 2009 di sebuah Hotel di Kota Kinabalu, Sabah.


Pic from riekadier.blogspot.com

Bekerja sebagai Pegawai Pendidikan, dipercayai beliau tinggal di hotel berkenaan kerana menjalankan tugas luar kawasan.

Beliau merupakan kawan yang saya kenali sejak dari tahun 1982 lagi, kerana sama-sama merupakan pelajar tajaan program Yayasan Sabah yang menyambung pelajaran menengah di Semenanjung.



Namun itu hanya sekadar kenal. Kami menjadi rapat semasa menuntut di Universiti – kami susah senang bersama. Begitu juga dengan beberapa rakan lain seperti Bito, Foudzay, Roslan, Hashim,Yusri, Bakaq, Shida, Nora … sekadar menyebutkan beberapa nama.




Saya dimaklumkan mengenai pemergian beliau oleh Bito (Zainuddin).

Entah betul ke si Bito yang sms saya pun tak berapa pasti. Bila saja telefon bimbit bertukar nombor telefon kawan pun tertinggal di set yang lama. Agaknya si Bito lah tu.


Tidak banyak yang saya tahu mengenai beliau sejak usai pengajian dua dekad yang lampau. Agaknya sudah suratan alam, masing-masing membawa haluan hidup sendiri. Saya hanya sempat bertembung dengan beliau di lapangan terbang sekali atau dua kali.


Takziah saya ucapkan kepada semua ahli keluarga, sahabat handai serta semua rakan taulan yang turut bakal merasakan ketiadaannya.

Mudah-mudahan Allah SWT mencucuri rahmat ke atas roh beliau. Amin.


P.S. Kepada saudara-saudari yang mungkin mengenali saya di mana-mana, silalah menghubungi saya dari semasa ke semasa. Paling tidak pun hantar le emel ka, di chat box ni ka....

Comments


mohd fodzi bin osman |2009-12-24
selamat bertemu dalam maya, terkejut dapat tau muluk meninggal---alfatihah, hang apa khabar


Read full article ... /Baca artikel penuh ...